inż Krzysztof Gajewski                                                                                                           Strona 1 z 4
ul. Żmudzka 47 m 50                                                                                                Sygn. Akt I C 88/10 
85 –  028 Bydgoszcz

	              Opinia dla Sądu Okręgowego w Suwałkach na  okoliczności:
      istnienia technicznej możliwości przesunięcia linii światłowodu poza granice działki powoda,
      m.in. w obręb pasa drogowego, czy też na drugą stronę jezdni, ewentualnie nawet w obrębie
      działki powoda, poza wyznaczoną strefę zabudowy.

Zlecona:                       postanowieniem Sądu Okręgowego w Suwałkach, I Wydział Cywilny   
                                      z dnia 9.05.2011 zleconym 21.09.2011r, otrzymanym dnia 23.09.2011r.	
                                      Opinia w sprawie : I C 88/10
                                      zleconej przez Przewodniczącego Wydz.Cywilnego 
                                      SSO Antoniego Czeszkiewicza z terminem realizacji 30 dni.

Wykonana przez:	 biegłego sądowego z dziedziny radiokomunikacji i teletransmisji 			 przewodowej przy SO w Bydgoszczy inż Krzysztofa Gajewskiego
		 zam: 85-028 BYDGOSZCZ, ul. Żmudzka 47 m 50, tel 52-3420155
		 zakończona w dniu 14 października 2011r tj w terminie 21 dni. 

Badany dokument:	Akta sprawy I C 88/10 z projektem linii telekomunikacyjnej.

Badane przepisy:        Ustawa z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne,  nazywana Pt.
		Informacje z internetu o aktualnych cenach i wadze kabli.

Przyjęta metoda:	Analiza akt, planów, projektu linii oraz przepisów. 

Wynik końcowy:	Wariant 1.  Technicznie najtrudniejszy z uwagi na konieczność wykonania 		przejścia pod drogą i przeciągania przez nie przeciętych kabli oraz wyciągania 		kabli z podobnego przejścia przy ul.Leśnej. Aktualnie bez konkretnych 		przeciwskazań w opiniach biegłych . Jednak w trakcie jego realizacji może 		pojawić się przeszkoda, raczej do pokonania, jak np.słup widoczny na 			chodniku. Jednak chodnik – pobocze jak wynika z projektu ma szerokość 3m 		w obszarze  zabudowanym a dopiero poza nim zwęża się do 2m. 

	 	Wariant 2.  Technicznie łatwiejszy niż wariant 1, jednak zawiera on  			przeciwskazania obu biegłych z racji przeszkody jaką stanowią rosnące 40-		letnie lipy na odcinku o długości 98m. Stąd na takie prowadzenie linii będzie 		wymagane pozwolenie lokalnej władzy.  Kolizyjne skrzyżowanie pod ostrym 		kątem z projektowaną przez powoda linią wodociągową oznaczoną na rys. 2		symbolem PE32 nie może być traktowane jako przeszkoda gdyż pozwana ma 		prawo prowadzić linię w pasie chodnika – pobocza.  

 		Wariant 3.  Technicznie najłatwiejszy w realizacji, nie posiada przeciwskazań	                   w opiniach biegłych jednak wymaga zakupu 82 m nowej linii (trzy kable). 		Prawnie realizacja wymaga zgody właściciela działki  nr 872 sąsiadującej z 		wschodnią 	granicą zabudowy działki powoda na długości 	45m i szerokości  		1m, oraz rozstrzygnięcia problemu biegu linii przez resztę rolnej działki 		powoda.
   
		Zaleca się dokonania wyboru między 1 a 3 wariantem, chyba że pozwana 		jako najlepiej orientująca się w realiach wybierze wariant 2. 
		
 inż Krzysztof Gajewski                                                                                                          Strona 2 z 4
Opinia o możliwości przesunięcia linii telekomunikacyjnej                                      Sygn. Akt I C 88/10

Opis ogólny przedmiotu opinii oraz 3-ech wariantów zmiany trasy linii
	Działka powoda o nr 173 ma wymiar 273m  x 143m, ( średnia z 160m i 100m)  z czego strefa pod zabudowę zajmuje 40 x 45m. Przez działkę przechodzi linia telekomunikacyjna składająca się z trzech kabli. Optotelekomunikacyjnego (światłowodu) i dwóch  telekomunikacyjnych kabli miejscowych miedzianych.  Zlecona przez Sąd opinia przewiduje trzy możliwości przesunięcia trasy linii, każde zaznaczone innym kolorem na rys.1 w skali 1:1000. 
 1.	Na drugą stronę jezdni, czerwona linia o długości 320m. Wymaga to  położenia rury HDPE pod drogą w celu przejścia z powrotem na trasę linii w kierunku Krasnobór. 
 2.	.Poza granice działki powoda  w obręb pasa drogowego, zielona linia o długości 320m.
 3.	Zmianę trasy w obrębie działki powoda tj. na długości 40m poza wyznaczoną strefę zabudowy. Wymaga ułożenia nowej linii o długości 82m oznaczonej kolorem niebieskim, co dodatkowo w skali 1:500 przedstawiono na rys.2.
	Każde rozwiązanie wymaga wykonania;  szczegółowego projektu nowej trasy,  nowych wykopów z odkopaniem starej linii, przecięcia jej w optymalnym miejscu koło środka i ułożenia w nowym wykopie a na końcu połączenia przeciętych 3-ech kabli. Warianty 1 i 2 wymagają  wykonania montażu przynajmniej jednego złącza przelotowego linii, jeżeli na to pozwolą końcówki kabli. W wypadku braku styku końcówek  przeciętych kabli,  trzeba będzie uzupełnić je nowym kablem i wykonać drugie złącze przelotowe linii. Natomiast dla wariantu 3 należy wykonać 2 przelotowe złącza linii. Linia składa się z trzech kabli, stąd pod nazwą złącze przelotowe linii należy rozumieć trzy przelotowe złącza kabli.  
Wariant 1. Jego realizacja nie zawiera konkretnych przeciwwskazań w opiniach biegłych (str.175 tom1 i str.247 tom2). Wytyczenie nowej trasy  może napotkać nieznane w tej chwili przeszkody wynikłe z zabudowy terenu lub jego uzbrojenia jak np. słupy linii napowietrznych. Projektant zobligowany najtańszą realizacją inwestycji zrezygnował z północnej trudniejszej trasy w obszarze zabudowanym i przeszedł na przeciwną niezabudowaną stronę ulicy Kościelnej gdyż tam można było mechanicznie wykonać wykopy z powodu widocznego braku przeszkód. Lokalna władza  brakiem sprzeciwu tej zmiany trasy linii, już na wysokości ul. Leśnej, utrudniła zabudowę południowej strony ul. Kościelnej a zwłaszcza jej uzbrojenia w sieć wodociągową, energetyczną i kanalizację. 
Technicznie jest to najtrudniejsza realizacja zmiany trasy linii. Wymaga odkopania 320m linii i przecięcia jej najlepiej w połowie długości, co da dwa odcinki po 160m każdy o wadze 90kg. Odcinek z Krasnoboru  należy przeciągnąć przez położoną pod drogą nową rurę HDPE. i  ułożyć w nowym wykopie w kierunku Lipska po północnej stronie ul.Kościelnej. Odcinek z  Lipska należy wyciągnąć z starej rury HDPE Obr.Nr.88  przy ul.Leśnej i ułożyć w nowym wykopie po północnej stronie ulicy Kościelnej w kierunku do Krasnoboru. Jeżeli oba  przełożone odcinki linii się zejdą wystarczy jedno złącze przelotowe czyli połączenie złączami trzech kabli.  Teoretycznie jest to ta sama długość a praktycznie może zabraknąć paru metrów. Wtedy trzeba będzie uzupełnić je nowymi kablami i wykonać drugie złącze przelotowe złącze linii co razem da sześć przelotowych złączy kablowych.
Inna realizacja wariantu 1.   Zamiast przekładania starej linii, co wiąże się z przeciskaniem jej 160m pod drogą oraz  wyciąganiem 160m linii z pod drogi,  można ułożyć  na części długości 320m  nowe kable i wykonać na ich obu końcach połączenie z odkopanymi i następnie przerwanymi końcówkami starych kabli. Koszt takiego odcinka linii<320m  składającego się z trzech typów kabli wyniesie około 20.000zł.  Takie rozwiązanie daje największą gwarancje powodzenia operacji i najkrótszy czas przerwy transmisji. Sprowadza się ono do czasu porównywalnego z usunięciem awarii przerwania linii, jednak zamierzonego z natychmiastową reakcją po jej przerwaniu.  Ten czas realizacji usunięcia awarii tj. założenia sześciu przelotowych złączy kablowych najdokładniej może określić serwis TPSA.   
 inż Krzysztof Gajewski                                                                                                      Strona 3 z 4
Opinia o możliwości przesunięcia linii światłowodu                                             Sygn. Akt I C 88/10

Wariant 2.  Jego realizacja zawiera przeciwwskazania w opiniach biegłych (str.175 tom I i str.247 tom II) z uwagi na 98 metrowy odcinek drogi z 40-letnimi lipami. Jednak w opinii (str.247 tom II) jest zdanie że pracownik TPSA dokonał przesunięcia projektowanego wodociągu powoda w obręb  starych lip (str.247, 1-6 wiersz od góry),  oznaczonego jako PE32 na rysunku 2 dając tym samym do zrozumienia że jest możliwe prowadzenie instalacji koło lip. Drugie zdanie z tej opinii (str.247 tom II, wiersz 20-22 od góry) wspomina o możliwości uszkodzenia drzew ale podaje że wymaga to pozwolenia na wykonywanie robót.  Stąd ostateczna decyzja należy do lokalnych organów władzy, tych samych które przez zaniechanie lub brak wizji rozwoju miasta mają swój udział w obecnym stanie rzeczy.     
Technicznie jest to łatwiejszy wariant nie wymagający położenia rury HDPE pod drogą ani przeciągania kabli przez rury. Pierwsze dwieście metrów polega na przełożeniu kabli z odkopanego wykopu do nowego wykonanego wzdłuż bocznego skraju jezdni. Na ostatnim 120metrowym odcinku rosnące lipy nie pozwolą przesunąć nad nimi linii stąd trzeba będzie ją  przeciąć a uzyskane dwa odcinki linii przełożyć do nowych wykopów i założyć złącza przelotowe jeżeli odcinki linii się zejdą. Teoretycznie jest to ta sama długość a praktycznie może zabraknąć paru metrów, wtedy trzeba będzie uzupełnić je nowymi kablami i wykonać drugie złącze przelotowe linii co zamiast trzech da sześć  przelotowych złączy kablowych. 
Wariant 3    Jest najłatwiejszy w realizacji gdyż nie zawiera żadnych przeszkód pod i nad powierzchnią działki a wykopy można wykonać mechanicznie. Wymaga wytyczenia nowej trasy dla trzech kabli o długości 82m leżącej  na  połowie obwodu strefy zabudowy (linia niebieska). Po odkopaniu 40 metrów starej linii położonej w strefie zabudowy, wystarczy  po przecięciu jej w środku każdy z 20 metrowych odcinków o wadze 12kg,  połączyć z  końcówkami uprzednio  wykonanej  nowej trasy linii o długości 82m. Koszt takiego 100m odcinka linii składającego się z trzech typów kabli wyniesie około 5.000zł.  W tym wariancie najtrudniejszą i najdroższą robocizną będzie  wykonanie sześciu przelotowych złączy. Praktycznie o przerwie w transmisji na każdym łączu tj. pojedyńczym kablu będzie decydował czas wykonania dwóch przelotowych złączy kablowych.
Czas przerwy w transmiji na łączach
Czas przerwy nie zależy od przygotowawczych prac ziemnych tylko od momentu przecięcia jednego z kabli (których jest trzy) i przełożenia go w nowy wykop. Przekładane 160m odcinki kabli mają wagę; 48kg, 35kg i 7 kg co ułatwi ich szybkie przełożenie. Najdłużej będzie trwało wykonanie montażu jednego złącza przelotowego lub dwóch jak w wypadku wariantu 3, co nie powinno przekroczyć doby Po wykonaniu pomiarów i włączenia do eksploatacji przełożonego  odcinka, można przecinać następny kabel.  W ten sposób czas przerwy na kolejnych łączach będzie najkrótszy. Ilość złącz zależy od tego czy odcinki się zetkną a to zależy od ich ułożenia z większym lub mniejszym tzw. falowaniem, gdyż kabel nie może być sztywno naciągnięty.      
Odszkodowanie przysługujące abonentom  
TPSA jest przedsiębiorcą wyznaczonym i jego odpowiedzialność określa ustawa Pt (art.104 ust.2) Odszkodowanie za każdy dzień przerwy w świadczeniu usługi powszechnej wynosi 1/15 średniej opłaty miesięcznej + 1/30 opłaty abonamentowej (ustawa Pt art.105). Czas przerwy  jest wliczany w opłatę abonamentu jedynie dla osób składających pisemną reklamację.  Od momentu przecięcia kabla do jego ponownego połączenia nastąpi utrata łączności między miastowej dla 68 abonentów Lipska (str.315 akta tom II), korzystających z dwóch kabli telefonicznych. Zakładając że  pozostałe dwa kable będą zawsze czynne ilość abonentów pozbawionych łączności międzymiastowej zmniejszy się, stąd ewentualne wypłacone odszkodowanie dla  osób składających pisemną reklamację nie powinno przekroczyć kilkuset złotych. Czas przełożenia przeciętych odcinków jednego kabla i czas montażu przelotowego złącza powinien przy dobrej organizacji pracy  nie przekroczyć czasu jednej doby przy pracy ciągłej ekipy monterów wykonującej złącza.   
 inż Krzysztof Gajewski                                                                                                      Strona 4 z 4
Opinia o możliwości przesunięcia linii światłowodu                                             Sygn. Akt I C 88/10

Parametry przedmiotowej linii telekomunikacyjnej
W tytule zleconej opinii jest mowa o linii światłowodu. Przedmiotowa linia telekomunikacyjna składa się z trzech kabli o danych:
1.	XOTKtd 12J(1x12)  Optotelekomunikacyjny kabel tubowy (światłowód) o średnicy 8mm, wadze 47kg/km i cenie 4.746zł/km
2.	XzTKMXpw 15x4x0.5  Telekomunikacyjny kabel miejscowy, miedziany o średnicy 16.5mm, wadze 229kg/km i cenie 15.507zł/km  
3.	XzTKMXpw 10x4x0.8  Telekomunikacyjny kabel miejscowy, miedziany o średnicy 19mm, wadze 321kg/km i cenie 30.532zł/km  
Fabryczne typowe odcinki kabli np światłowodu wynoszą nawet 6km, stąd krótkie odcinki pozostałe z  budowy linii o długościach 50 – 100 – 200 m są oferowane w internecie za 50% ceny, stąd  koszt wszystkich kabli użytych w wariancie 3 może wynieść 2.500zł. Pozwani mając na stanie wymagane odcinki mają prawo wyceniać koszt kabli wg. cenu zakupu jak dla odcinków w kilometrach.   
Koszty orientacyjne realizacji każdego wariantu   powinni określić zainteresowani operatorzy  znający koszt budowy 1km linii na trasie Krasnybór – Lipsk. To pozwoli wybrać optymalny  wariant.  Koszty te powinny być zwiększone o koszty usuwania awarii za jakie można traktować wykonanie od 3 do 6 złączy na tak krótkim odcinku oraz odkopywanie kabli. Znając ten koszt można go porównać z  jednorazowa zapłatą z tyt. ustanowienia  służebności przesyłu wynosząca 30 tys złotych na której zapłatę pozwany nie wyrażał zgody (str.104 wiersz 4 od dołu, akta tom I)  i jeszcze raz dokonać analizy optymalnego lub polubownego rozwiązania tej sprawy.                               		                      
W zakończeniu przytaczam słowa pełnomocnika pozwanej (str151 na odwrocie, tom I,wiersz 5-6) „..zawsze istnieje możliwość przebudowy linii tylko należy ustalić, czy jest ona zasadna.”   Moją domeną było ustalenie jedynie 3-ech możliwości a nie zasadności ich wyboru. Omówienie wszystkich  przepisów i decyzji związanych z tą sprawą zawiera opinia biegłego na str.247 tom II.
Załączniki w trzech egzemplarzach, każdy ma  2 karty A3 i 2 A4:
1. ustawa Prawo telekomunikacyjne,  strona tytułowa i art.105 - 2str
2. rysunek 1 wszystkich trzech wariantów 1,2 i 3 w skali 1:1000
3. rysunek 2  warintu 3  w w skali 1:500

Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem oświadczam że powyższa opinia, której wykonanie  zajęło mi 42 godzin, została wykonana z całą sumiennością i bezstronnością oraz na podstawie mojej wiedzy i umiejętności.

Bydgoszcz dnia 14 października 2011r  

					 (-) inż. Krzysztof Gajewski

	          				          biegły sądowy
			             z dziedziny radiokomunikacji i teletransmisji przewodowej
					   przy SO w Bydgoszczy